Czym jest fonetyka?
Co to jest fonetyka? Jest to po pierwsze dział gramatyki, który zajmuje się badaniem i opisywaniem dźwięków mowy. Po drugie fonetyka jest właśnie sposobem wymawiania, wymową.
Często spotyka się zamienne użycie wyrazów fonem i głoska. Trzeba jednak pamiętać, że nie oznaczają one tego samego. Głoska jest najmniejszą i niepodzielną cząstką dźwiękową wypowiedzi. Jest to mówiąc prosto – dźwięk ludzkiej mowy, który możemy odróżnić słuchem. Fonem natomiast jest to zbiór cech danej głoski, który pozwala na jej wyodrębnienie spośród innych głosek. W fonologii niejako reprezentuje głoskę.
Weźmy dla przykładu głoskę „b”. Dla fonetyki istotne będzie to, że jest to głoska: twarda, ustna, zwarta i przedniojęzykowa. Z punktu widzenia fonologii ważne będzie to, która z wymienionych cech uległa zmianie, doprowadzając do zupełnie innego znaczenia, np. po wymianie dźwięcznej „b” na bezdźwięczną „p”, wyraz bal oznacza coś zupełnie innego niż pal.
Głoska a litera. Głoska jest najmniejszą słyszalną częścią wyrazu, natomiast litera to najmniejsza, ale zapisywana, część wyrazu. Podział głosek. Głoski w języku polskim dzielą się na samogłoski i spółgłoski.
Wszystkie samogłoski są dźwięczne, natomiast rozróżnia się je ze względu na położenie języka i kształt warg w czasie ich wymawiania. W ruchu pionowym wyróżniamy:
samogłoski wysokie: i, y, u
samogłoski średnie: e, ę, o, ą
samogłoskę niską: a
W ruchu poziomym języka wyróżniamy:
samogłoski przednie: e, ę, i, y
samogłoskę środkową: a
samogłoski tylne: ą, o, u, ó
Ze względu na kształt warg wyróżniamy:
samogłoski okrągłe: o, ą, u
samogłoski płaskie: i, y, e, ę
samogłoskę obojętną: a
Spółgłoski charakteryzujemy natomiast przez pięć cech, które stanowią zbiór tworząc fonem.