Bezokoliczniki

W języku polskim przyjmuje się, że jedną z odmiennych części mowy jest czasownik. Oznacza on stan lub czynność. Odmienia się między innymi przez liczby, osoby, czasy i rodzaje. Trzeba nam jednak pamiętać, ze istnieje nieodmienna forma czasownika, jaką jest bezokolicznik, np. usiąść, zrobić). Nie zawiera ona czasu, rodzaju, liczby, osoby i trybu.

Bezokolicznik może występować w stronie czynnej, np. robić; biernej, np. być robionym oraz zwrotnej, np robić się. Bezokolicznik może również oznaczać czynność dokonaną, np. zrobić oraz niedokonaną, np. robić. Nie wszystkie bezokoliczniki można jednak tak przedstawić.

W języku polskim bezokoliczniki są zakończone spółgłoską -c lub -ć. Ponadto wiele z nich możemy pogrupować według końcówek, np.

  • -ić, -yć – występuje wtedy, gdy czasownik w trzeciej osobie liczby pojedynczej posiada końcówkę -ił, -ył, np. robił – robić, żył – żyć
  • -eć –przeważnie wtedy, gdy czasownik w trzeciej osobie liczby mnogiej czasu przeszłego zakończony jest na -eli, np. zapomnieli – zapomnieć, krzyczeli – krzyczeć
  • -ać – najczęściej występuje, gdy czasownik trzeciej osoby liczby mnogiej czasu przeszłego ma końcówkę -ali, np. śmiali się – śmiać się, grzali – grzać
  • -ść – występuje wtedy, gdy temat czasownika jest zakończony na d, t lub , np. pas-ę – paść
  • -źć – gdy temat czasownika jest zakończony na z, np. wioz-ę – wieźć
  • -c – gdy temat czasownika kończy się na k lub g, np. piek-ę – piec, mog-ę – móc.

Ciekawe jest to, że jeszcze na początku XX wieku bezokoliczniki kończyły się na -dz. Zostało to jednak zmienione decyzją PAU i dzisiaj pisownia taka już nie występuje.